Menu


Czy wiesz wszystko o brytyjskiej szkole?

Czy wiesz wszystko o brytyjskiej szkole? Shutterstock

Jak się ma polskie gimnazjum do primary i secondary school i kiedy przypada odpowiednik egzaminu gimnazjalnego? Brytyjski system edukacji różni się od polskiego. Podpowiadamy, jak się nie pogubić.

Szkoły w Wielkiej Brytanii dzielimy na państwowe i prywatne. Podobnie jak w Polsce, w tych drugich uczy się zdecydowana mniejszość – ok. 6 proc. uczniów. Można też samodzielnie dbać o naukę dziecka w domu. Innym rodzajem szkół są akademie. Finansuje je bezpośrednio rząd (a nie gmina) i mogą same ustalać program. Mogą mieć też sponsorów (np. firmy, organizacje religijne), które mają odpowiadać za wysoką jakość kształcenia.

Przeciętne wyniki w takiej szkole w porównaniu do „zwykłej” są o wiele wyższe, dlatego od tego roku rząd planuje zamienić w akademie te szkoły, w których uczniowie radzą sobie najgorzej. Dziś w przypadku podstawówek tylko ok. 2 tys. z 16 tys. ma status akademii, ale już w przypadku „secondary school” akademiami jest większość z ok. 3300 szkół. Nauka we wszystkich szkołach poza tymi prywatnymi jest darmowa. Istnieją też szkoły z internatem lub miejskie szkoły technologiczne położone w dzielnicach przemysłowych. Są darmowe, a w przypadku szkół z internatem organizacje takie, jak Buttle UK czy Royal National’s Children Foundation mogą pomóc z zakwaterowaniem.

Co z mundurkami?

Co jeszcze warto wiedzieć? Dzieci i rodzice zawsze zwracają się do nauczycieli po nazwisku, np. Miss McGonagall czy Mr. Dumbledore. Tym, co odróżnia szkoły od tych w Polsce jest też obowiązkowe noszenie mundurków. Wzory i kroje różnią się w zależności od szkoły i są ustalane odgórnie, choć najczęściej składają się ze spodni „garniturowych” dla chłopców, spódniczek w kratkę dla dziewczynek, koszulki polo lub koszuli i marynarki bądź swetra. W cieplejszych miesiącach niektóre szkoły pozwalają chłopcom nosić krótkie spodenki, a dziewczynkom sukienki. Koszty ponoszą rodzice i zwykle zamykają się w granicach 30-150 funtów. W niektórych regionach istnieje możliwość uzyskania pomocy finansowej na zakup mundurka – o szczegóły trzeba pytać w wydziale edukacji gminy.

W Irlandii Północnej Uniform Grant to 37-52 funty. Noszenie obowiązkowego stroju jest surowo sprawdzane, a uczniowi za niepodporządkowanie się, grozi nawet zawieszenie lub wydalenie ze szkoły. Rodzice, którzy nie kupili mundurka, bo ich na to nie stać, powinni zgłosić się do dyrektora szkoły, który powinien dać im na to dodatkowy czas. Od tego roku 80 szkół w kraju wprowadziło mundurki „neutralne płciowo”. To znaczy, że dzieci będą miały wybór, czy chodzić w spodniach, czy w spódnicy (dotychczas podział był bardzo wyraźny).

Godziny otwarcia i daty

W Wielkiej Brytanii rok podzielony jest na trzy semestry z przerwami pośrodku, a wakacje są krótsze niż w Polsce o około miesiąc. Zajęcia zaczynają się w większości szkół o mniej więcej 8:50. W południe odbywa się przerwa obiadowa, która może trwać nawet godzinę. Obiady są płatne, w zależności od szkoły ok. 1-4 funty dziennie, czyli 20-100 funtów miesięcznie. Niektóre szkoły i gminy oferują dofinansowanie do kosztów posiłków, a od 2013 roku wszystkie dzieci w pierwszej i drugiej klasie mają obiady za darmo.

Co po obiedzie? Obecnie lekcje kończą się ok. 15:30, ale od przyszłego roku mają być wydłużone o godzinę, co ułatwi rodzicom odbieranie dzieci ze szkoły. Ostatnia lekcja nie będzie jednak obowiązkowa i będą to zajęcia dodatkowe – ruchowe, muzyczne, plastyczne, kółka zainteresowań itp.

Każde dziecko w wieku 5-16 lat (również to z Polski) ma prawo do bezpłatnego miejsca w szkole. Przed zapisaniem malucha do konkretnej szkoły możemy sprawdzić jej osiągnięcia i miejsce w rankingach na stronach: Ofsted i na rządowym portalu www.compare-school-performance.service.gov.uk.

Podstawówka

Dziecko zaczyna obowiązkową naukę w primary school w wieku 4-5 lat i kończy mając 11-12 lat. Po drugiej klasie dzieci przystępują do testu, a nauczyciele oceniają ich możliwości z angielskiego, nauki (chemia, biologia, fizyka) i matematyki. Takie testy odbywają się też po szóstej klasie.

Aby dostać się do szkoły trzeba złożyć wniosek (nawet, jeśli dziecko chodziło do przedszkola przy tej samej szkole) poprzez urząd gminy. Od 1 września będzie to możliwe on-line za pośrednictwem strony www.eadmissions.org.uk. Każde dziecko ma zapewnione miejsce w szkole, jednak jeśli nie chcemy, by maluch był narażony na poranne stanie w korkach dojeżdżając do odległej placówki i zależy nam na konkretnej, lokalnej szkole, warto zgłosić się do niej jak najwcześniej. Niektóre szkoły we wrześniu 2016 uruchamiają zapisy na kolejny rok, które zostaną zamknięte w styczniu 2017.

Gimnazjum

Secondary education to szkoła, do której idą dzieci w wieku 11-13 lat. W wieku 14 lat zaczyna się obowiązkowy, dwuletni program przygotowujący do egzaminów.  Kończą ją mając 16 lat egzaminem GCSE lub podobnym (niektóre szkoły oferują np. międzynarodowe testy) z angielskiego, matematyki i nauki (chemia, fizyka, geografia itp.) a do tego kilka wybranych przedmiotów, wśród których może znaleźć się język polski. Warto wiedzieć, że w przeciwieństwie do egzaminu gimnazjalnego, GCSE ma faktyczne znaczenie dla dalszej przyszłości ucznia. Pytanie o wynik egzaminu zdarza się nawet w czasie rozmowy o pracę.

Dalsza edukacja

Inaczej niż w Polsce, gdzie większość uczniów idzie do liceum, edukacja jest obowiązkowa tylko do 16. roku życia. Później młody człowiek nie musi chodzić do szkoły, choć nadal musi się uczyć. Wybór jest spory. Można wybrać się prosto do pracy, na staż, praktyki lub do szkoły zawodowej (City and Guilds). Przed 18. rokiem życia szanse na zasiłek dla bezrobotnych są bardzo małe, a rząd oczekuje od młodzieży, że podejmie pracę, naukę lub wolontariat. Takie możliwości oferują urzędy pracy i lokalne urzędy gminne. Absolwent może też – podobnie jak polscy koledzy – pójść do liceum (college), po którym przystąpi do egzaminu A-levels. To odpowiednik matury, jednak do wyboru mamy kilkadziesiąt przedmiotów, wśród których jest również język polski. Po zdaniu egzaminu A-level można iść do pracy lub na uniwersytet.

Uczniowie niepełnosprawni

Brytyjskie szkoły są dobrze przystosowane do potrzeb uczniów z różnymi niepełnosprawnościami, dlatego większość z nich chodzi do „zwykłej” podstawówki. Takie dziecko często ma dodatkową pomoc w klasie lub na niektórych zajęciach, a jego obecność nie jest traktowana jako problem. Rodzice, którzy chcą, by ich dziecko chodziło do szkoły specjalnej, mają jednak „wolną rękę”. Takich szkół jest jednak mało. Placówki przyjmują głównie dzieci o znacznym stopniu niepełnosprawności, dlatego warto zgłaszać się do nich z dużym wyprzedzeniem. Informacji udzieli lokalny council.

Kalendarium

O ile w Polsce tydzień absencji dziecka w szkole może upłynąć właściwie niezauważony przez nauczycieli, to na Wyspach rodzic musi się liczyć z tym, że już po kilku godzinach nieobecności naszej pociechy zadzwoni telefon ze szkoły. Dlatego musimy przyzwyczaić się do faktu, że każde „wagary” trzeba wcześniej przedyskutować ze szkołą. Od dwóch lat rząd szczególnie ostro traktuje rodziców, których dzieci opuszczają dni szkolne. Jeśli beztrosko zabieramy dzieci na wakacje w środku tygodnia, możemy liczyć się nawet ze... sprawą sądową. Dlatego warto zapoznać się z kalendarzem roku szkolnego 2016/2017, choć akademie i poszczególne samorządy mogą ustalać plan roczny we własnym zakresie. W Szkocji rok szkolny przesunięty jest o ok. dwa tygodnie, tzn. zaczyna się 16 sierpnia i kończy 3 lipca. W Irlandii Północnej szkoła zaczyna się 1 września, daty ferii nieco się różnią od reszty kraju, a zakończenie roku szkolnego przypada ok. 1 lipca.

Jak wygląda ogólny plan roku szkolnego?

Rozpoczęcie roku szkolnego: 1 września/5 września (zależnie od szkoły)

Przerwa semestralna: 24-28 października

Przerwa świąteczna: 19 grudnia – 2 stycznia

Rozpoczęcie drugiego semestru: 4 stycznia

Przerwa semestralna: 13-17 lutego

Rozpoczęcie trzeciego semestru: 1 maja

Przerwa semestralna: 29 maj – 2 czerwiec

Zakończenie roku: 21 lipca

Sonia Grodek

Skomentuj


Skomentuj artykuł za pomocą konta Facebook
Skomentuj artykuł bezpośrednio
Powrót na górę